Araştırma Makalesi Sayı 31

Roberta Rich’in The Harem Midwife adlı eseri ve Türkçe çevirisinde yer alan kültüre özgü öğelerin özde çeviri ve aslına çeviri kavramları odağında incelenmesi

DOI: 10.30767/diledeara.1586713 | ISSN: 1308-5069 E-ISSN: 2149-0651

ÖZ

16. yy. İstanbul’unda geçen olayları konu edinen The Harem Midwife adlı eserde Amerikalı yazar Roberta Rich Osmanlı kültürünü Batılı bir gözle kaleme alır. Osmanlı dün yasını yansıtan yabancı bir yazar olarak Rich’in bakış açısı yabancı olduğu bir kültüre ait öğeleri kendi anlamladırmasıyla şekillendirdiği bir tür zihinsel çeviri işlemini barındırır. Bu zihinsel çeviri süreci Sündüz Öztürk Kasar tarafından özde çeviri kavramıyla adlandırılmaktadır. Özde çeviri yazarın ait olmadığı bir toplum hakkında kaleme aldığı eserlerde gizlenen çeviri işlemlerini ifade eder. Bu çalışmanın amacı bu kültürel öğelerin kaynak ve erek metinlerde ne şekilde aktarıldığını Javier Franco Aixelâ’nın kültüre özgü öğelerin çevirisi için sunduğu stratejiler odağında inceleyerek Osmanlı kültürüne ait öğelerin kaynak ve erek metinlerde geçirdiği değişim ve dönüşümleri saptamaktır. Yapılan karşılaştırmalı inceleme
Osmanlı hayatını okura yansıtırken başvurulan stratejileri ortaya koymuş ve bu öğelerin aktarımında yazar ve çevirmenin rolünü açığa çıkarmıştır. Özde çevirmen tarafından tercih edilen çeviri stratejileri harf çevirisi, metin içi açıklama, metin dışı açıklama, tekrar, dil bilimsel çeviri ve sınırlı evrenselleştirme iken metni aslına çeviren tarafından tercih edilen stratejiler doğallaştırma, silme, tekrar ve özerk yaratım olarak sıralanabilir. Sonuç olarak,
mevcut çalışmanın kültürel öğelerin dolaşımında yaşanan dönüşümü anlamlandırmak için özde çeviri ve aslına çeviri kavramlarıyla yapılan karşılaştırmalı incelemenin önemini ortaya koyduğu düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Özde çeviri, aslına çeviri, Javier Franco Aixelâ, kültüre özgü öğelerin çevirisi, çeviri stratejileri

About the author

Kübra ÇELİK